Penzija u Srbiji

Starosnu penziju u Srbiji isplaćuje Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje. Iznos se ne određuje kao procenat poslednje zarade, već po bodovnoj formuli: opšti bod pomnožen ličnim koeficijentom i godinama penzijskog staža. Zbog toga na visinu penzije utiče cela radna istorija, a ne samo poslednjih nekoliko godina.

Četiri puta do penzije

Zakon o penzijskom i invalidskom osiguranju ne poznaje jedan uslov, nego nekoliko odvojenih osnova. Ispunjenje bilo kog od njih otvara pravo:

• Starosna penzija po godinama života — 65 godina za muškarce uz najmanje 15 godina staža osiguranja (ZPIO čl. 19 tačka 1)). Za žene je granica u prelaznom režimu do 2.031. godine (ZPIO čl. 19a).
• Starosna penzija po stažu — 45 godina staža osiguranja, bez obzira na godine života. To je samostalan osnov, a ne izuzetak od prethodnog.
• Prevremena starosna penzija — 60 godina života i 40 godina staža (ZPIO čl. 19b), uz trajno umanjenje.
• Beneficirani staž — rad na poslovima na kojima se staž računa sa uvećanim trajanjem snižava starosnu granicu, ali ne ispod 55 godina.

Detaljni uslovi, uključujući celu prelaznu tabelu za žene, nalaze se na strani uslovi za penziju.

Kako se računa iznos

Formula ima tri činioca: opšti bod, koji je isti za sve i koji objavljuje Fond; lični koeficijent, koji izražava odnos vaših zarada prema republičkom proseku tokom radnog veka; i godine penzijskog staža. Opšti bod trenutno iznosi 1.674,67 RSD (od decembra 2025.).

Kompletno objašnjenje formule, granice ličnog koeficijenta, najniži i najviši iznos penzije i način usklađivanja objašnjeni su na strani visina penzije.

Aktuelni iznosi

Prosek je uzet preko svih 1.663.989 korisnika Fonda — starosnih, invalidskih i porodičnih penzija zajedno, u sve tri kategorije osiguranja. To nije prosečna starosna penzija i ne treba ga koristiti kao procenu sopstvene.

Zašto ovde nema kalkulatora penzije

Aritmetika formule je jednostavna — problem je jedan od njena tri ulaza. Lični koeficijent je prosek odnosa vaše zarade prema republičkom proseku za svaku godinu staža počev od 1970. Njega ne zna nijedan korisnik napamet; utvrđuje ga Fond iz sopstvene matične evidencije. Polje u koje biste ga upisali vratilo bi vam vašu procenu, oblikovanu kao iznos penzije. Zato ove strane iznose pravilo i brojeve iz propisa, uz član na koji se svaki od njih oslanja, kako biste mogli da proverite rešenje Fonda — a ne da ga zamenite.